گالری تصاویر
پیوندهای مهم
  • پورتال امام خمینی
  • دفتر مقام معظم رهبری
  • ریاست جمهوری
  • معاونت امور مجلس
  • نقشه جامع علمی کشور
  • Ministry of Science, Research and Technology
  • صندوق احیا و بهره برداری از بناهای تاریخی و فرهنگی کشور
تاریخ گرجستان

تاریخ گرجستان 17:44-1391/05/19

تاریخ گرجستان

تاریخ باستان

انسان های اولیه را می توان در قفقاز جنوبی، به ویژه در گرجستان، خیلی پیش از دوره پارینه سنگی ردیابی كرد. در دوره مربوطه به آثار دوره پالئولیتیك در اراضی گرجستان ، انسان در گستره وسیعی سكونت گزیده بود. یكی از قرارگاه های آن زمان كه بیشتر قابل ملاحظه است، در یاشتخو(Yashtkhva) در نزدیكی سوخومی كنونی است .

اواخر عصر مفرغ و اوایل عصر آهن ، سراسر قلمرو گرجستان پیشرفت وسیعی را در حوزه اقتصادی شاهد بود كه همراه با سطح بالایی از صنایع دستی، گسترش روابط تجاری و توام با افزایش نابرابری های اجتماعی بود. در اواخر نیمه دوم هزاره دوم پیش از میلاد، شرایط لازم برای ظهور یك جامعه طبقاتی ایجاد شده بود.

قابل ذكر است كه قبایل گرجی حرکت برای یگانگی خود را همزمان با پایان عصر مفرغ ، آغاز كردند. در پایان هزاره دوم و آغاز هزاره اول پیش از میلاد در نواحی جنوب شرقی گرجستان تاریخی ، دو اتحادیه اصلی از قبایل ظهور كردن: دیائوخی (Diaokhi   ) تائوخی، تائو وكول ها و كولخیس (Kolha, Kolchis ) كه هر دو آن ها تا قرن هشتم پیش از میلاد دوام داشتند.

در میانه قرن هشتم قبل از میلاد، دیائوخی در نتیجه تجاوز اورارتور نابود شد.

غلبه كول ها و مخالفت آنها با دیائوخی نیز در این امر سهیم بود. قسمتی از سرزمین دیائوخی به كول ها واگذار شد. مدتی بعد كشمكش بین اورارتو و كول ها آغاز شد. درسال 720 پیش از میلاد كول ها تحت سلطه كیمری ها در آمدند كه از شمال هجوم آورده بودند. در قرن ششم پیش از میلاد در دوره اگریسی ( Egrisi) در گرجستا ن غربی ، دولتی به ظهور می رسد كه یونانیان باستان از آن به عنوان "سرزمین كولخی " نام می بردند و درباره آن اطلاعات ارزشمندی به یادگار مانده است .

در پایان قرن هفتم پیش از میلاد، پادشاهی ماد قدرت را در جنوب غربی گرجستان بدست می گیرد، در اواسط قرن ششم، دولت هخامنشیان جایگزین آنان می شوند.

در اواخر قرن 6 پیش از میلاد پادشاهی كولخیس سكه نقره خود را كه در منابع به عنوان "سكه سفید كولخی" شناخته می شود ضرب كرد. 4  پیش از میلاد دوره استحكام عمیق قبایل كارتلی، عمدتاً ساكنان - قرن های 6گرجستان شرقی و جنوبی شد. قبایل مسخی وارد صحنه شدند و به تدریج به طرف شمال حركت  كرده و سكونت خود را در قلب كارتلی شكل دادند. متسختا یكی از چنین سكونت گاه هایی بود كه نام خود را از نام قوم "مسختی ها" گرفته است .

كشمكش بین كنفدراسیون های مختلف گرجی در نهایت منتج به تشكیل پادشاهی كارتلی ایبریا) به پایتختی متسختا) شد. پادشاهی كارتلی و كولخیس درگیرجنگ های متعددی با خارجی ها بودند كه كوشش می كردند آنها را تحت انقیاد خود درآورند به ویژه در قرنهای اول پیش از میلاد). در سال 66 قبل از میلاد، پس از سقوط پادشاهی پونتوس، كه توسط پومپئوس رهبری می شد، عملیات نظامی علیه ارمنستان ، آلبانیا و كارتلی آغاز شد. پس از انقیاد ارمنستا ن، پومپئوس به سوی كارتلی و آلبانیا پیشروی كرد در سا ل 65 پیش از میلاد، آرتاگ شاه كارتلی ناچار به تسلیم شد. از آنجا، پومپئوس از گرجستان غربی گذشته به شهر فازیس رسید. بعداً آلبانیا را نیز مطیع خویش ساخت .جمعیت كارتلی در برابر رومی ها مقاومت سرسختانه ای از خود نشان دادند، كه بعدها سبب رشد این تفكر شد كه برای یك بار و همیشه كارتلی باید نابود شود.

در قرن اول پیش از میلاد، كارتلی به عنوان یك دولت ظهور كرده از استقلال سیاسی برخوردار بود. در آغاز نیمه اول قرون دوم میلادی ، پادشاه ی كارتلی ، به ویژه تحت فرمانروایی پارسمان دوم(حدود سال های 130 تا 150 میلادی ) هنوز در حال قوی شدن بود.

شاه پارسمان به طور آشكاری با مردم مخالفت می كرد. در سال 123 او آلان ها را فرا خواند ه و آن ها را بر ضد خراج گزار رومیها و پارتها، آلبانیا، ماد، ارمنستان، كاپادوكیه  هدایت كرد. امپراطور هاردیان(117 تا 138 میلادی ) در جستجوی بهبودی روابط با كارتلی بود، ولی پارلمان مصالحه را رد كرد. اما در زمان جانشینان هاردیان، 138 ) روابط بین امپراطور ی روم و كارتل ی را بهبود - امپراطور آنتونیوس پیوس ( 161 بخشید.

در نیمه دوم قرن دوم و آغاز قر ن سوم میلادی ، پادشاه ی كارتلی قدرت خود و موفقیت های آغازین خود را حفظ می كرد. اما در سال های 230 ، بعد از پادشاهی قدرتمند ساسانی كه پس از انقراض پادشاهی پارت سر برافراشته بود، موقعیت سیاست خارجی ایبریا با دشواری هایی مواجه شد.

همانند كارتلی، پادشاهی گرجستان غربی، كولخیس، در مقابل رومی ها، برای استقلال خود در كشمكش  بود. تسلط رومی ها در گرجستان غربی در پادشاهی كولخیس ، منجر به تقلای آن علیه رومی ها برای استقلال خود شد. تسلط رومی ها در گرجستان غربی در سال های 270 با طغیانی كه توسط برده كولخیسی به نام "آنی ستوس " رهبری می شد، به طور جدی تضعیف شده بود.

دولت و قدرت فرهنگی كارتلی در دوره كلاسیك یكی از عوامل اصلی در فرایند شكل گیری مردم گرجی بود. در آن زمان بود كه بطور مساعدی ثبات ملیت گرجی شرقی (كارت) شكل گرفت ، كه متعاقباً نقش یك وسیله پیوند در آفرینش ملیت گرجی را بازی كرد. این فرایند كمی بعد تكمیل شد.

 در زما ن گسترش نفوذ كلیسای مسیحی در سراسر گرجستان و ظهور یك دولت فئودالی واحد گرجی . در قرن 4 تا 6 میلادی مردم گرجستان برای استقلال خود با پادشاهی ساسانی و بیزانس جنگیده اند.اگریسی حمله بیزانس و كارتلی حمله ایرانی ها را دفع كردند، در اواسط قرن پنجم میلادی گورگاسال واختانگ اول شاه كارتلی شد و رهبری مبارزه علیه ایرانی ها را به عهده گرفت. بدین طریق انتقال پایتخت گرجستان از متسختا به تفلیس را پایه ریزی كرد. این انتقال پایتخت توسط شاه داچی ، پسر واختانگ اول صورت گرفت .

 واختانگ گورگاسال در واقع، مبتكر اتحاد ضد ایرانی بین گرجستان، ارمنستا ن و آلبانیا شد در هر صور ت، این منازعه ناموفق بود . شاه كارتلی در اوایل قرن ششم در این جنگ به قتل رسید.  پس از مرگ او، ایرانیان با پشتكار و حساسیت بیشتری وارد عمل شدند. در سال 523  پس از مقهور شدن كارتلی ، آن ها به گرجستان غربی حركت كردند. فعالیت آنان برای تصرف اگریسی سبب مناقشه بین ایران و بیزانس شد. این جنگ 20 سال و عمدتاً در حوالی اگریس به درازا كشید و آن را مستاصل كرد.

در سا ل 572 میلادی كارتلی ها نیروهای خود را تقویت كرده و ایرانیا ن را خارج  كردند.

حمله  اعراب در میانه قرن هفتم و حضور دراز مد ت آنان سبب از بین رفتن استقلال كشور شد.  مبارزه بی امان گرجی ها علیه اعراب در نهایت منتج به محدود كردن فضای تأثیر اعراب شد كه در تفلیس تقریباً برای یك دوره طولانی ادامه یافته بود.

در نیمه اول قرن دهم میلادی ، مرزهای جنوبی تائو كلارجتی  تا رود ارس گسترده شد. در نیمه دوم همین قرن ، داوید كوروپالات كه مبتكر استقرار سیاسی در گرجستان بود، موجب رشد و توسعه فرهنگ در گرجستان گردید. داوید كوروپالات در تما م شرق شناخته شده بود، جایی كه او با اقتدار فرمانروایی می كرد. مورخ ارمنی ، استپانوس تارونتس معاصر داوید می نویسد: داوید كوروپالات ، بر تمام فرمانروایان عصر ما برتر ی دارد. او صلح و حسن نیت را در تم م دول شرق، به ویژه در ارمنستان و گرجستان برقرار كرده است. او به تمام جنگ ها خاتمه داد همه مردمی را كه در اطراف زندگی می كردند مغلوب كرد، و همه پادشاهان با اراده خود و آزادانه  تسلیم اقتدار او شدند.

داوید كوروپالات مبتكر استقرار سیاسی در گرجستان بود. با پشتیبانی ایوانه ماروشیدزه، شخصیت فعال سیاسی، داوید كوروپالات برادر خویش با گرات باگرایتونی را برای تصاحب تاج كارتلی(در 975 م) و آبخازیا (در 978 م )  برانگیخت ، در نتیجه عملا گرجستان شرقی و غربی به یك دولت واحد فئودالی تبدیل شدند. اتحاد گرجستان درنتیجه توسعه اجتماعی  سیاسی و اقتصادی كشور بود.

 

 

در سال های 1230 سواركاران مغول وارد صحنه شدند. با پیروزی در قسمت شمال شرقی چین  چنگیزخان سركرده مغولان حرکت به سمت آسیای مركزی را  آغاز كرد.  دسته ای از سپاه مغول به فرماندهی جبه و سوبودای ، همان دسته ای كه علیه  محمد خوارزمشا ه و پسرش جلال الدین  محمد خوارزمشاه  وارد جنگ شده بودند،  دفعات به گرجستا ن حمله كردند. در سال 1222 میلادی گرجی ها شكست سختی خوردند. تجاوز مغول در سا ل 1235 دوباره آغاز شد. قبل از آن جلال الدین كه توسط مغول ها تعقیب می شد، به گرجستان حمله كرده بود. گرجی ها در جنگ گاریی شكست خوردند.

تجاوز مغول ها فجایع بسیاری را برای كشور به همراه داشت ، همه ساله هزاران ، مرد در جنگ كشته می شدند.  پس از خلاصی از یوغ مغول ها در سال های 1380سپاهیان تیمور به گرجستان تجاوز كردند. بین سال های 1386 و 1403 تیمور هشت بار به گرجستان حمله كرد.

در قرن شانزدهم كه ایران و عثمانی برای برتری در شرق با هم رقابت می كردند گرجستان به یكی از میدان های خصومت بین این دو تبدیل شد ه بود. در سال 1522 ، شاه اسماعیل صفوی به كارتلی حمله كرد و با شكست گرجی ها و تصرف  تفلیس ، پادگان خود را در ارك مستقر كرد.  سپس سامتسخه ، ساآتا بگوآ را تسخیر نمود و با غنایم و اسرا به ایران بازگشت.

بعدها گرجستان برای دریافت كمك به دولت روسیه متوسل شد. وجود ارتباط سیاسی  اقتصادی و فرهنگی بین روسیه باستانی و گرجستان ، به قرن های 12 و 11 میلادی برمی گردد. الغاء پادشاهی كارتلی  كاختی و انضمام آن به روسیه در 12 دسامبر 1801 زمان  الكساندر اول انجام شد.  رژیم تزاری در گرجستان برقرار

شد. كشور به نواحی چندی تقسیم شد كه افسران روسی مسئول تأمین امنیت و فرماندهی بودند. زبان روسی، زبان رسمی كشور شد. گرجستان عملاً تحت اداره نظامی و سیاسی قرار گرفت.  اعضایی از دیوان سالاری گرجی در نیروهای نظامی خدمت می كردند كه در جنگ های روسیه نقش مهمی را ایفا كرد ه بودند.

تاریخ جدید و سیر تحو ل حكومت

انقلاب روسیه در سال  1917 به پیروزی رسید.  پیروزی انقلاب سوسیالیستی در روسیه فعالیت های کمونیستها  را در گرجستان به وجود آورد. برای ابراز مخالفت با این حركت ، اداره محلی ایجاد شد.

كمیساریای ماوراء قفقاز، توسط گئگچكوری، یكی از منشویك ها سرپرستی می شد.

برخی احزاب سیم ( مجلس )  ماوراء قفقاز را تشكیل دادند.

در 26 می سال 1918 گرجستان جمهوری مستقل دمكراتیك را اعلان كرد و دولت آن را تشكیل داد. دولت جمهوری دمكراتیك گرجستان توسط بسیاری از كشورهای جهان مورد شناسایی قرار گرفت. در 7 می سال 1920 گرجستان پیمان صلحی را با روسیه به امضاء رساند. این پیمان در 25 فوریه 1921 ، هنگامی كه ارتش سرخ ، گرجستان را تسخیر و حكومت شوروی گرجستان را تشكیل داد، نقض شد.

گرجستان كه عملاً به روسیه ضمیمه شده بود، در سا ل 1922 به اتحاد شوروی پیوست و به عنوان "جمهوری شوروی سوسیالیستی گرجستان " تا سال 1990 به حیات سیاسی خود ادامه داد.

طی دهه 1930 مردم گرجستان مورد اذیت و آزار استالین كه خود نیز گرجی الاصل بود قرار گرفتند. اولین قربانیان ، مخالفین استالین بودند. پس از مرگ استالین در سال 1953 اكثر رهبران در جمهوری شوروی سوسیالیستی گرجستان از كار بركنار شدند.

 در سال 1972 با روی كار آمدن ادوارد شواردنادزه به عنوان دبیركل حزب جدید كمونیست جمهوری شوروی سوسیالیستی گرجستان ، پاكسازی شتاب بیشتری به خود گرفت . وی سعی كرد مقامات رسمی متهم به فساد و رشوه خواری را از كار بركنار كند.

مردم گرجستان همیشه و حتی به رغم سیاست "ملیت واحد شوروی " به شدت ملی گرا بوده اند. این احساس شدید ملی گرایی در سا ل 1956 در اولین تظاهرات اعتراض آمیز علیه سیاست "روسی سازی " شوروی به خوبی نمایان بود. در سال 1978نیز كه طبق قانون اساسی جدید شوروی ، تلاش هایی در جهت تضعیف موقعیت زبان گرجی به عمل آمد، اعتراضات دامنه داری صورت گرفت .ادوارد شواردنادزه به عنوان دبیر اول حزب كمونیست جمهوری شوروی سوسیالیستی گرجستان تا سال 1985 بر مسند قدر ت باقی ماند تا اینكه در این سال به عنوان وزیر امور خارجه اتحاد جماهیر شوروی منصوب شد. در سال 1985 همزمان با دستیابی گورباچف به رهبری اتحاد جماهیر شوروی و اعلان سیاست گلاسنوست كه طی آن افزایش آزادی بیان ، و اجازه شكل گیری گروه های غیررسمی مربوط به مسائل زبانی، محیطی و نژادی آزاد گردید، تظاهرات گسترده ای از سوی ملی گرایان گرجی در نوامبر 1988 ، علیه سیاست روس گرایی برگزار شد.در فوریه 1989 ، آبخازیا مبارزه خود را برای جدایی از جمهوری شوروی سوسیالیستی گرجستان تجدید كردند. در مخالفت با این اقدام آبخازی ها، گرجی ها با برپایی تظاهراتی در تفلیس خواستار حفظ تمامیت ارضی جمهوری گرجستان شدند. در شبهای 8 و 9 آوریل 1989 نیروهای امنیتی اتحاد جماهیر شوروی  به روی جمعیت تظاهركننده آتش گشودند. در این حادثه 20نفر كشته و تعداد زیادی مجروح شدند. این امر به گسترش بیشتر طغیان و خشم عمومی منجر شد و در نوامبر همان سال بیشتر مرد م گرجستان خواستار كسب حق حاكمیت ملی و جدایی از شوروی شدند.  علی رغم بركناری مقامات رسمی مسئول از مسند قدرت و اعلان رسیدگی رسمی نسبت به قضیة كشتار ما ه آوریل 1989 در تفلیس ، احساسات ضد شوروی و نزاع بین نژادی در داخل گرجستان بسرعت رو به افزایش گذاشت .

مخالفت عمومی با كشتار آوریل 1989 و افزایش نفوذ گروه های غیررسمی سبب شد تا حزب كمونیست گرجستان به منظور جلب بخشی از حمایت های مردمی اقدام به تعدیل در سیاست های خود بكند. در نوامبر سال 1989 مجلس جمهوری شوروی گرجستان كه تحت سلطه حزب كمونیست گرجستان قرار داشت، برتری و تفوق قوانین گرجستان را بر تمامی قوانین اتحاد جماهیر شوروی اعلان كرد. در فوریه 1990 همین مجلس اعلام كرد كه گرجستان یك كشور اشغال شده است . در مارس 1990 نیز ماده 6  قانون اساسی جمهوری شوروی سوسیالیستی گرجستان كه براساس آ ن قدرت منحصراً در اختیار حزب كمونیست بود، ملغی اعلان شد. فشار احزاب مخالف جدید التأسیس ، تاریخ انتخابات مجلس جمهوری سوسیالیستی گرجستان را كه قرار بود در 25 مارس 1990 برگزار گردد، تا تهیه پیش نویس قانون انتخابات آزاد به تعویق انداخت.

تاریخ انتخابات جدید، شركت احزاب مختلف را در انتخابات مجاز اعلا م كرد.

برغم موفقیت مخالفان در تأثیرگذاری بر موقعیت حزب كمونیست گرجستان ، اختلافات قابل توجهی نیز در بین احزاب مخالف موجود بود. تلاش هایی در كار بود تا جبهه متحدی برای جنبش استقلال طلبانه ایجاد شود، بویژه شكل گیری كمیته اصلی نجات ملی در اكتبر 1989 كه پس از دو ماه فعالیت با شكست مواجه شد. با اینحال در اوائل سال 1990 بسیاری از احزاب سیاسی اصلی با جمع شدن در میزگردی "ائتلاف گرجستان آزاد" را تشكیل دادند. هدف این ائتلاف و رهبرا ن دیگر احزاب كسب استقلال از طریق ابزار پارلمانی بود. به همین دلیل این گروه مصمم بودند تا در انتخابات قانون اساسی جدید اتحاد جماهیر شوروی ، همچون انتخابات پارلمانی جمهوری سوسیالیستی گرجستان شركت كنند. با این وجود احزا ب رادیكال از شركت در انتخابات قانون اساسی اتحاد جماهیر شوروی و انتخابا ت پارلمانی جمهوری سوسیالیستی گرجستان اجتناب كردند و به جبهه ملی ملحق شدند كه هدف خود را مبنی بر تحریم انتخابات پارلمانی گرجستان و تشكیل یك پارلمان رقیب تحت عنوان كنگر ه ملی اعلان كرده بود. اعلان تاریخ تشكیل كنگره ملی در 30 سپتامبر 1990 سبب افزایش تنش و اعمال خشونت آمیز بین طرفداران دو جناح شد. انتخابات كنگره ملی در برنامه زمانی تعیین شده  30 سپتامبر سال 1990 برگزار شد. ولی تنها 51 درصد از افراد واجد شرایط در رأی گیری شركت كردند. بسیاری از احزاب كه حاضر به معرفی كاندیداهای خود نشده بودند، ترجیح دادند در انتخابات پارلمانی گرجستان شركت كنند.

در انتخابات پارلمانی گرجستان كه در روزهای 28 و 11 نوامبر 1990 برگزار شد، اتحادیه گرجستان آزاد و احزاب طرفدار استقلال 64 درصد آراء را به خود اختصا ص دادند و موفق به كسب 155 كرسی از 250 كرسی پارلمان شدند. پانزده حزب و ائتلا ف سیاسی در این انتخابات به مبارزه پرداختند. اكثر این احزاب به اتحادیه گرجستان آزاد پیوسته بودند. حزب كمونیست علی رغم اتخاذ موضع ملی تنها موفق به كسب  64 كرسی پارلمان شد. بقیه كرسی ها از آن جبهه مردمی گرجستان ، ائتلاف های كوچك و استقلال طلبان شد. این انتخابات توسط گروه های نژادی غیر گرجی تحریم شد ه بود.

اولین جلسه پارلمان جدید در تاریخ 14 نوامبر 1990 تشكیل شد در این جلسه زویاد گامساخوردیا به عنوان سیاستمداری برجسته و رهبر اتحادیه گرجستان آزاد به ریاست پارلمان انتخاب شد و دو علامت به عنوان سمبل استقلال گرجستان شناخته شد. یكی این كه سرزمین گرجستان به اسم جمهوری گرجستان بدون ارجاع و پا پیشوند شوروی سوسیالیستی خوانده شد، دیگری انتخاب پرچم  سفید و سیاه با حاشیه رنگی به عنوان پرچم رسمی جمهوری گرجستان مستقل . طی روزهای بعد تنگیز سیگوا یكی از اعضای ائتلاف اتحادیه گرجستان آزاد از سوی پارلمان به سمت رئیس شورای وزیران منصوب شد

 

اداره کل ارزیابی و نظارت
سامانه تایید اسناد کنسولی
برای تایید کلیه اسناد کنسولی و دانشجویی اعم از وکالتنامه ، گواهی امضا، تایید مدارک دانشجویی و پزشکی امکان پذیر است
سامانه روادید الکترونیکی
امکان دریافت روادید الکترونیک به صورت برخط در این سامانه تعبیه شده است
سامانه امور کنسولی و ایرانیان
در این سامانه کلیه فرم های کنسولی و قوانین مربوطه درج گردیده است
کليه حقوق اين سايت متعلق است به وزارت امور خارجه جمهوري اسلامي ايران